Sayın abonemiz,
Tapusunda niteliği orman vasfında olan bir arazide asfalt üretim tesisi kurulması, ruhsatlandırılması ve yapı kayıt/iskan süreçleri, mevzuatımızda (özellikle 6831 sayılı Orman Kanunu, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ve 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri çerçevesinde) oldukça katı ve belirli yasal şartlara bağlanmıştır.
Belirtmek gerekirse; Orman kanununa göre orman sayılan alanlar aslî amacına (ağaçlandırma ve ormancılık faaliyetleri) tahsis edilmiştir. Bu alanlarda doğrudan özel mülkiyet kurulamaz ve orman sınırları içerisinde izinsiz hiçbir yapı veya tesis kurulamaz. Asfalt üretim tesisi (genellikle taş ocağı, konkasör ve plent tesisleri kapsamında değerlendirilir) bu gibi endüstriyel/altyapı tesisleri için, ilgili mercii belediye/valilik tarafından doğrudan orman tapulu arazi üzerine hukuki altyapı olmadan el atılması veya tesis kurulması mümkün bulunmamaktadır.
Sadece kamu yararı kararına dayalı projelerde (örneğin karayolu yapım projeleri, belediye hizmetleri vb.) ilgili bakanlıklardan (Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Tarım Bakanlığı, Orman Bakanlığı gibi) 6831 sayılı Kanun’un (16. ve 18. maddeleri) gereğince kesin izin / irtifak hakkı alınmak suretiyle, şartlı olarak belirli geçici tesislerin kurulmasına yasal çerçevede izin verilebilmektedir. Bu izin olmaksızın orman arazisinde faaliyet yürütülmesi mevzuata aykırı olduğundan buna uyan eylem suç teşkil eder ve orman idaresince tesislere el konulması muhtemeldir.
Yasal olarak ilgili bakanlıklardan izni alınmış olsaydı eğer, ilgili firmanın faaliyet gösterebilmesi için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alma zorunluluğu kesinlikle vardır. Asfalt üretim tesisleri, çevreye verdikleri etkiler (toz, koku, gürültü, emisyon) nedeniyle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında 1. Sınıf Gayrisıhhî Müessesa (GSM) olarak sınıflandırılırmaktadır
1. Sınıf GSM'ler için ruhsat başvurusundan önce Yer Seçimi ve Tesis Kurma İzni alınması zorunludur. Bu iznin verilebilmesi için ise tesisin kurulacağı imar durumunun, mülkiyetinin ve ilgili kurum görüşlerinin (ÇED raporu, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü görüşü, Orman İzni vb.) yasalara uygun olması şarttır. Orman arazileri için bu izinlerin verilemeyeceği değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı verilebilmesi için binanın/yapının imar mevzuatına uygun olması, yapı kullanma izin belgesinin (iskan) bulunması veya geçici yapı belgelerinin (Yapı Kayıt Belgesi gibi istisnaların) ibraz edilmesi esastır. Aksine işlemlerin sorumluluk getireceği ilgili firma ve görevliler açısından kamusal ve hukuksal sorun çıkarabileceği açıktır.
Tapuda orman vasfında olan yerler, özel mülkiyete konu edilemediği ve imar planı içinde yasal yapılaşmaya açılamayacağı için bu yapılar için normal şartlarda iskan belgesi alınamaz.3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi kapsamında çıkarılan İmar Barışı (Yapı Kayıt Belgesi) düzenlemelerinde, orman kanunlarına göre orman sınırları içinde kalan yerler açıkça kapsam dışı bırakılmıştır. Dolayısıyla orman arazilerindeki yapılar için Yapı Kayıt Belgesi alınamaz; bu alanlardaki yapılar kaçak yapı statüsündedir.
Mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, İskanı bulunmayan ve özellikle orman vasfındaki bir taşınmaz üzerinde yükselen tesisler için yasal olarak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı düzenlenmesinin mümkün olmayacağı görüşündeyiz. Ruhsatlandırma yapılabilmesi için öncelikle arazinin orman vasfının yasal yollarla kaldırılması ilgili mevzuata uygun tahsis ve imar süreçlerinin tamamlanmış olması gerektiği unutulmamalıdır.
